Hamza Aktan
Star Gazetesi, 18 Mayıs'taki manşetine Irak'taki işgale "farklı" bir açıdan yaklaşan iki fotoğrafı taşıdı. Fotoğraflardan biri magazinel ifadesiyle "Amerikan coni"sine, diğeri ise bir Iraklı direnişçiye aitti. Amerikan askerinin fotoğrafının üzerinde "Dolar Gücü", Iraklı direnişçinin fotoğrafının üzerinde de "İman Gücü" yazılı.
Manşetin spotu şöyle:
Bir yanda teknolojinin her türlü nimetiyle donatılan milyon dolarlık Amerikan conileri, diğer yanda ayağında ayakkabısı olmayan Irak halkı... Bu haksız rekabete rağmen Irak, Amerika'ya kök söktürüyor...
(Gazete daha en baştan bir hataya düşüyor: Irak halkıyla ABD arasında ne haklı ne haksız herhangi bir "rekabet" yok. Rekabetin sözlük anlamı şu: 'Aynı amacı güden kimseler arasındaki çekişme, yarışma, yarış...' Bu durumda eğer ABD ile rekabete/yarışa giriştiği iddia edilecek bir kesim varsa o da bir başka işgalci güç olabilir en fazla. Ama mazlumlaştırılmış Irak halkı olamaz...)
Haber ilk bakışta işgal altındaki Iraklıların ABD'ye karşı verdiği mücadeleyi olumlayan, ona değer veren bir izlenim bırakıyor. Fakat haberin devamında kullanılan ifadeler aslında bu haberin yine bir Star Gazetesi muzipliğinin ürünü olduğu şüphesi uyandırıyor... Okuyalım...
Haberde iki fotoğraf arasında bir karşılaştırma yapılıyor... Bir yanda elinde kalaşnikof tutan sıradan giyimli Iraklı, diğer yanda tam teçhizat robocop görünümlü "Amerikan conisi"...
Iraklı ile "coni" arasında altı müstehzi karşılaştırma yapılıyor... "Coni"nin miğferi için şunlar yazılmış: "Kurşunlardan koruyor. Miğferin üstündeki gözlük ultraviyole ışınlarını kesiyor. Gözü tozdan koruyor."
Iraklı direnişçinin olmayan miğferi için ise şunlar: "Miğfer yok... Püfür püfür... Coninin kurşunları için açık hedef..."
Devam edelim.
Gazete 'coni'nin ayakkabısı için şunları yazmış: "BOT: Ortopedik tabanı ısı yalıtımlı. Su geçirmez. Çöl şartına uygun."
Ayakkabı giy(e)memiş Iraklı'nın olmayan "bot"ları için ise şu ifadeleri kullanmış: "BOT: Yok... Onun yerine tam ortopedik çıplak ayak var. Yaz olduğu için şimdilik üşümüyorlar..."
Haber özetle böyle. Aslında pek de alışık olmadığımız bir haber değil bu. Zira ABD işgali başlamadan önce de gazetelerimiz Saddam Hüseyin'in ordusuyla 'coni'ler arasında karşılaştırmalar yapıyor, teknik açıdan donanımlı olmayan Irak askerleriyle dalga geçiyordu. Şimdi açık açık dalga geçemiyorlar, çünkü Iraklıların mağduriyeti tüm dünyanın ortak kabulu halini almış durumda.
O nedenle 'haber'deki alaycılık ayarı inceden hesaplanmış. Ancak Iraklı'nın mağduriyetini belirtmek için "tam ortopedik çıplak ayak" ifadesi kullanmak ne bir nüktedanlığı çağrıştırıyor ne de bir duyarlılığı. Bir gazetenin duyarsızlığını ortaya koyuyor yalnızca.
Kimse cevap vermeyecek ama biz yine de soralım: Böylesi sığ esprilerin kamusal yönü nedir acaba? Star gazetesinin yazı işlerindeki haber işçileri fotoğraflara bakarken espri yapabilirler kendi aralarında belki ama bunu akıl etmiş birinin aklına uyup "espri"yi kamusallaştırmak ne kadar dengeli bir hareket?
Haberde öne çıkarılan "Dolar Gücü"-"İman Gücü" vurgularına gelince. Gazete bir anlamda Iraklı için "evet, hiçbir şeyleri olmayabilir ama kapı gibi iman güçleri var" deyip işin içinden sıyrılmaya çalışıyor.
Halbuki "İman" gibi tamamen izafi bir kavramla Irak'taki direniş de, işgal de açıklanamaz. Aynı zamanda eğer "iman" mefhumuyla hareket edeceksek bu, -önemli bir kısmı paralı asker de olsa- ABD askerlerinin "imansız" olduğu, yani herhangi bir iradi duruştan ziyade, sadece doların etkisindeki "nesneler" oldukları fikrini doğrulamaz.
Bu nedenle gazete, sadece o iki insanın (biri işgalci-diğeri direnişçi) karşılaştırılmasının yaratacağı espriyi kullanmak istemiş, espriyi kullanabilmek için de "dolar-iman" gibi kolayca taraftar bulabileceği kavramlara sarılmış izlenimi veriyor...
Yazıyı uzatmaya gerek yok; Star'ın habercilik anlayışı 'tam ortopedik' ayaklarından kokuyor... Star'da var olan da sadece "dolar gücü".
* Kaynak: http://www.haysiyet.com/04/okur_04/haktan_04_05_19.html
* Yayın tarihi: 19/05/2004